Zijn er dieren met 'mentale afwijkingen'?

Een hond met depressie of Down
Hebben dieren Down of depressie? Hebben katten Asperger of schizofrenie? De 'kwaliteitskrant' Standaard schrijft dat 'mentale afwijkingen' en 'mentaal gehandicapte' dieren' mogelijks wel bestaan. In een artikel dat zowel terminologisch als inhoudelijk wel wat vragen oproept. Hieronder enkele bedenkingen van een 'gehandicapte met een meer complexe mentale afwijking'.

Dat het met mij in de wildernis gauw gedaan zou zijn, betwijfel ik niet. Ooit werd ik achtervolgd door een horde poedels (nou ja, twee), en vreesde ik voor mijn leven. Maar volgens Tomas van Dijk, in De Standaard van 2 november, is dat omdat ik een 'complexe mentale afwijking' heb. In de rubriek Wetenschapswinkel antwoordt hij regelmatig op een vraag van een lezer. 
 
Dit keer van ene mijnheer Senne Starckx die graag wil weten of er 'mentaal gehandicapte dieren zijn', en, meer specifiek, of er ook dieren met Down bestaan?. Opvallend dat mijnheer Starckx het M-woord niet gebruikt. Of zou het weggefilterd zijn door de eindredactie, en zijn ze vergeten dat 'mentaal gehandicapt' eigenlijk 'met verstandelijke beperkingen' zou moeten zijn? Wie weet. 
 
Wat volgt is een onderonsje tussen wetenschappers die, zoals wel vaker, de gekste dingen vertellen. Zo spreekt een Amerikaanse psychiater over honden met depressies en fobieën, vermoedelijk met een DSM-labeltje. De beestjes krijgen daarvoor precies dezelfde psychofarmaca als hun baasjes. Ik zie het al voor me in de apotheek: een doosje voor mevrouw of mijnheer, en eentje voor Sloef.
 
'Meer complexe mentale afwijkingen', zegt de Amerikaanse psychiater, 'zoals autisme en schizofrenie, vind je echter niet bij dieren, omdat die gerelateerd zijn aan zelfreflectie, taal en hogere cognitieve vaardigheden'. Als persoon met autisme voel ik me meteen een aapje in een kooi. Hoewel ik kan reflecteren, taal bezit (zie hier het bewijs) en ook wat verstand heb, is er toch iets 'complex afwijkend' aan mij.
 
Uiteraard versta ik wel dat er een heel spectrum bestaat aan uitingen van autisme, met of zonder verstandelijke en andere beperkingen. Hetzelfde geldt voor schizofrenie, dat volgens sommige mensen niet eens zou bestaan in die vorm. Maar toch ... 'mentale afwijkingen'? Dat is toch archaïsch taalgebruik dat van weinig respectvolle achterliggende denkbeelden getuigt? Ook al zegt de psychiater het, als journalist of als krantenredactie mag je die taal toch wel 'kuisen' (respectvol maken)? Al denken ze bij De Standaard misschien: die mentaal gehandicapte of autistische mensen of hun ouders en vrienden lezen dat toch helemaal niet? Zeker niet degene met 'complexe mentale afwijkingen'.
 
Als ik even dacht dat mij geen dierlijk of beestachtig gedrag kon worden verweten, dan slaat een andere expert, een veterinair onderzoeker, die illusie in de volgende alinea aan diggelen. Deze man onderzoekt het gedrag van dieren (en niet van mensen). Hij zegt dat 'alle mogelijke mentale afwijkingen' (vrij vertaald : 'alle mogelijke vormen van hersenen, die anders werken dan de onze'). bij dieren voorkomen. Minou en Sloef, en zelfs Blub kunnen dus autisme hebben. Het syndroom van Down, daarentegen, dat ligt wat moeilijker. Een hond met Down is hij nog niet tegengekomen, en misschien is Down wel dodelijk voor dieren. 
 
Waar al die 'mentale problemen' dan wel vandaan komen bij dieren? Eigenlijk is dat vrij eenvoudig. De oorzaken zijn dezelfde als degene die je leest in de meer 'foute' boeken over psychiatrie en psychologie.. Inteelt, herseninfecties, ondervoede of losbandige moeders, blootstelling aan giftige substanties of gewoon een te oude (intellectuele?) vader. 
 
Even dacht ik niet De Standaard maar een medisch tijdschrift van enkele jaren geleden in de hand te hebben. Door de bril bezien van iemand met een mentale afwijking of probleem, natuurlijk. Maar nee, het was De Standaard van 2015. Geschreven door een wetenschapsjournalist weliswaar, maar toch. Hopelijk lezen ze nog eens grondig aanwijzingen voor het goed en respectvol gebruik van de terminologie ten aanzien van mensen met een beperking, handicap of chronische ziekte.

Datum van publicatie in medium: 
4 november 2015 om

Reacties

Trouwens: op deze website

Trouwens: op deze website staat ook een taalwijzer.

http://www.handiwatch.be/node/50

===Post new comment

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.

More information about formatting options

CAPTCHA
Deze vraag dient om spam-inzendingen te vermijden.
Beeld-CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.