Ondoorgrondelijke vrouwen op de buis

Personages van The Bridge: blonde vrouw en struise, iets oudere man
Ondoorgrondelijke vrouwen op de buis, schrijft De Standaard in haar rubriek 'Het Verhaal'. Over twee series van vrouwen (met een vermoeden van autisme) die behoorlijk functioneren, waaronder The Bridge (op Canvas). Over die serie komt o.a. ondergetekende, ervaringsdeskundige Sam Peters, aan het woord. Een beschouwing.

Autisme lijkt een stoornis van fascinatie geworden. Zowel in films als op televisie. In veel televisieseries duiken tegenwoordig personages op met (verondersteld) autisme. 
 
Maar wat is er van aan, is er iets van het autisme te herkennen en is de beeldvorming ook enigszins realistisch en/of positief? Dat is de bedoeling van dit stuk, dat een samenvatting is van mijn blog over The Bridge.
 
Naar aanleiding van de première van de Zweeds-Deense krimi The bridge (Zweeds: Bron, Deens: Broen), die afgelopen zaterdag op Canvas van start ging, vroeg de krant De Standaard een aantal mensen, waaronder mezelf, naar een reactie en een analyse.
 
Het artikel ‘Ondoorgrondelijke vrouwen op de buis’ is daar het resultaat van. In 'de ongegeneerde t-shirtwissel en andere situaties' analyseer ik samen met Peter Vantyghem bovendien enkele scènes.
 
Mooi, blond en alleen ...  maar ook betrokken bij haar job en goed georganiseerd
 
Saga Norén (Sofie Helin) is mooi, blond en alleen. Ze is intelligent maar ze lijkt niet te passen in haar omgeving. De argeloze kijker zal haar misschien in het begin als een koude, contactgestoorde, wereldvreemde, humorloze, hyperrationele en alles letterlijk nemende ijskoningin zien.
 
Haar baas geeft echter uitdrukkelijk aan blij te zijn haar in zijn team te hebben, hij ziet in haar een extreem geëngageerde en goed georganiseerde succesvolle werknemer met duidelijke doelstellingen. Haar collega’s van hun kant vinden haar wel een ‘een beetje raar’ maar bovenal een goed inspecteur. En bij andere politieteams wordt over haar gesproken als iemand die efficiënt is en enorm veel zaken oplost
 
Het labelen van een fictiekarakter ... wat belangrijk is volgens mij

Volgens Peter Vermeulen, deskundige autisme, mist Norén één belangrijk kenmerk: rigiditeit, repetitiviteit. Of het hoofdpersonage in The bridge nu autisme heeft of niet, vind ik zelf niet het belangrijkste. Ze blijft vooral de tegenpool van de Deense collega Martin Rhode, die er eerst was in het verhaal en samen met de collega’s van Saga ‘de neurotypicals’ vertolkt.
 
Met een fictioneel karakter is het trouwens quasi onmogelijk te zeggen of ze autisme heeft of niet. Fictionele karakters zijn per definitie immers onvolledig. We zien hen voor een korte periode, in een context waar hun persoonlijkheid in dienst staat van een plot. Dat de complexiteit van autisme tot in het detail weergegeven zou worden, is volgens mij een te hoge verwachting. Regisseurs die dit in het verleden geprobeerd hebben, kwamen volgens mij vooral uit bij (veelal negatieve) stereotypes
 
Belangrijker voor mij is dat mensen met autisme (en hun omgeving) zich herkennen of positieve stimuli ervaren om uitdagingen in het leven op te nemen. Saga functioneert in een omgeving met gewone mensen, in het dagelijkse leven. Ze ziet er bovendien goed uit, ze is zelfbewust, ze rijdt met een ‘vintage’ Porsche. Het is geen slachtoffer. Ik zou zeker spreken van een doorbraak in beeldvorming (rond vrouwen met - een vermoeden van - autisme) in de zin dat het gaat om een vrij normale vrouw en geen halve gek.
 
Of zoals Cis Schiltmans van de Vlaamse Vereniging Autisme zegt: ‘Het fijne is dat ze ingekaderd wordt. Ze heeft scherpe kanten, maar haar omgeving werkt die af, in plaats van haar te willen veranderen.’
 
Alleen uit op zoek naar een snelle wip op café ...

De meest besproken scène, verderop in de serie, is wanneer ze ’s avonds op café gaat. Alleen, uiteraard. Na het lezen van voor haar opwindende lectuur. Een man die haar wel ziet zitten voor een wip, wil het ijs breken. ‘Drink je iets?’ Nee, zegt ze, ik heb geen dorst. Wat een logisch antwoord lijkt op een logische vraag. Waarop hij, tot haar verbazing, weg gaat. Ze gaat op haar beurt dan naar hem toe. ‘Maar als je seks wil, mag je meekomen.’
 
Dat kan zowel, vanuit psychologische hoek, een voorbeeld van contextblindheid genoemd worden. Ze snapt niet dat de vraag om iets te drinken een omweg is om haar te versieren, omdat ze problemen heeft met sociale communicatie. Ze begrijpt taal heel letterlijk.
 
Maar het is ook mogelijk de scène vanuit een culturele invalshoek te bezien. Het kan gezien worden als een vrouwonvriendelijke beeldvorming. Maar nog anders, vanuit verbolgen reacties van sommige mensen, kan het ook wijzen op beperkend schaamte - en beleefdheidsgevoel en geremdheid binnen de cultuur van de meerderheid bij ons.
 
Sofia Helin, de actrice die Saga Norén vertolkt, merkte in interviews immers op dat ze over die scène in Zweden amper commentaar krijgt. ‘Ik denk dat wij Zweden sowieso minder pudeur kennen op seksueel vlak. Ik krijg thuis in elk geval veel minder reacties op die scène dan in het buitenland.’
 
Details en doordenkertjes ... het beste van de serie

De mooiste momenten in de serie zijn vaak de details en de doordenkertjes. Bijvoorbeeld wanneer Saga suggereert dat de moordenaar Deens zou kunnen zijn en Martin in het verweer gaat. Daar begrijpt zij niets van omdat het voor haar het meest logische scenario is. Ze is niet geremd door enige vorm van nationalisme.
 
Elders heeft onze steeds sexy geklede heldin een interessante kijk op hoe ze de moordenaar moet vangen: 'Ik zie het niet als een race. Wanneer we genoeg informatie hebben, zullen we op dezelfde plaats zijn op dezelfde tijd'. Waarmee ze, al vroeg in de serie, sneller dan de anderen, het profiel, beroep en verwantschap van de moordenaar kent.
 
Meer kan je lezen op Tistje.com of in De Standaard van maandag 3 september 2012   

Datum van publicatie in medium: 
5 september 2012 om
See video

Reacties

===Post new comment

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.

More information about formatting options

CAPTCHA
Deze vraag dient om spam-inzendingen te vermijden.
Beeld-CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.