Toegankelijke websites

Niemand wil mensen met een handicap doelbewust uitsluiten van informatie. Als je een aantal regels en principes in het achterhoofd houdt, kun je je website toegankelijk maken voor een veel groter en breder publiek. Bovendien biedt dit voordelen waar iedereen van mee profiteert.

Deze info is gebaseerd op de PHOS-brochure: “Hoe maakt u uw website toegankelijk?”

1. Waarom?

1.1. Mensen met een handicap surfen!
Het internet biedt nieuwe mogelijkheden voor iedereen, maar dit geldt zeker voor mensen met een beperking. Het web biedt nieuwe kansen en creëert vrijheid en onafhankelijkheid. Websites kunnen meer of minder toegankelijk zijn, zonder dat de makers of beheerders zich hiervan bewust zijn. Niemand wil doelbewust mensen uitsluiten – zeker niet de mensen die er misschien wel het meest baat hebben bij het bestaan van het internet.
 
1.2. Voordelig voor iedereen
Toegankelijke websites zijn niet alleen voordelig voor mensen met een handicap, maar voor alle bezoekers én de webbeheerders. Websites die voldoen aan de richtlijnen van toegankelijkheid...

  • zijn gebruiksvriendelijker, o.a. door een eenvoudige indeling en navigatie
  • laden sneller en zijn makkelijker te bereiken. Dit vermindert de wachttijd voor gebruikers en de belasting van servers en het netwerk.
  • scoren beter in de resultaten van zoekmachines. Natuurlijk is dit niet het enige criterium, maar zoekmachines zijn letterlijk blind en reageren beter op duidelijke programmeertaal.
  • zijn makkelijker te onderhouden, aan te passen en over te dragen.
  • zijn toegankelijk in alle browsers en meer compatibel voor nieuwere applicaties op smartphones en tabletcomputers.

 
1.3. Mensenrechten
België en Vlaanderen hebben het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap ondertekend en geratificeerd. De overheid is nu verplicht om alle informatie die ze aanbiedt ook toegankelijk te maken voor mensen met (om het even welke) handicap. Ook moet ze de massamedia en private instellingen aanmoedigen om hun informatie in een toegankelijke vorm te communiceren.

2. Hoe?

Als je een nieuwe website maakt, is het het handigst om vanaf het begin rekening te houden met de richtlijnen voor toegankelijkheid. Toch is het ook perfect mogelijk om bestaande sites toegankelijker te maken, zelfs met enkele kleine ingrepen.
 
2.1. Algemene tips
Deze tips verhogen de gebruiksvriendelijkheid voor mensen met diverse handicaps, maar uiteindelijk ook voor alle surfers van het web.

  • Structureer je website, navigatie, pagina's goed, duidelijk en logisch.
  • Structureer je teksten: deel ze in in hoofd- en bijzaken. Schrijf korte stukjes met titels die de inhoud duidelijk weergeven.
  • Schrijf helder en duidelijk. Vermijd vaktermen, moeilijke woorden en lange zinnen. Schrap onnodige woorden. Kom direct to the point. Gebruik actieve zinnen en zo weinig mogelijk passieve werkwoordsvormen.
  • Invulformulieren: geef aan welke velden noodzakelijk zijn. Zorg dat men fouten kan verbeteren, zonder alles opnieuw te moeten invullen. Als een fout is gebeurd, communiceer dit op een toegankelijke manier, zodat de gebruiker de fout kan verbeteren.
  • Browsers: gebruik codes die je website toegankelijk maken in alle browsers .
  • Snelheid: vermijd zware bestanden en complexe bladspiegels die door allerlei toepassingen traag laden.

 
2.2. Verschillende handicaps
Om websites toegankelijk te maken, hoef je niet alles te weten over alle soorten handicaps. Het helpt wel om enige notie te hebben van hoe mensen met verschillende beperkingen surfen en welke soorten hulpmiddelen ze gebruiken. Vuistregel is dat bezoekers van je site niet afhankelijk zijn van een scherm, of van een muis, of van een toetsenbord. Dit is veel gemakkelijker dan het lijkt.
 
2.3. Visueel
Blinden gebruiken bijvoorbeeld voorleessoftware ofwel een toestel dat tekst omzet in braille. Ze gebruiken geen scherm en geen muis. Slechtzienden en kleurenblinden hebben baat bij een hoog contrast lay-out en duidelijke grafische vormgeving.

  • Afbeeldingen: voeg een duidelijke alternatieve tekst in die zo beknopt mogelijk inhoud en functie van het beeld beschrijft.
  • Links: let op de tekst waar je een link aan koppelt. Blinden navigeren van link naar link met de tab-toets. Vermijd dus links als “Meer informatie” of “klik hier” maar wees concreet: “Brochure verbouwsubsidies” of “Programma opendeurdag”. Laat links binnen je website openen in hetzelfde venster of tabblad, weblinks naar een andere site openen in een nieuw tabblad of venster.
  • Programmeertaal: vermijd Flash en zorg dat je site niet afhankelijk is van JavaScript
  • Lettertypes: gebruik schreefloze lettertypes zoals Arial en Verdana. Zet woorden, ook titels niet volledig in hoofdletters. Dit bemoeilijkt de woordherkenning.
  • Kleuren en contrast: zorg dat informatie niet enkel via kleur duidelijk is, zoals bij invulvelden. Zorg voor een groot contrast tussen tekst en achtergrond en vermijd combinaties van contrastarme kleuren zoals rood/groen.
  • Alternatieven: Bied een contrastrijke versie aan en een functie om de lettergrootte aan te passen, waarbij de bladspiegel niet in het honderd loopt.

 
2.4. Auditief

  • Filmpjes en geluidsfragmenten: bied ondertitels aan en transcriptie van geluiden en andere auditieve elementen (“fluistert”, “zingt”, muzieknoten bij tekst van muziek,...). Probeer een ondertitelde versie te vinden van filmpjes en transcripties van geluidsfragmenten of maak deze zelf.
  • Taal. Veel doven hebben de Vlaamse Gebarentaal als moedertaal. Nederlands is dus vaak hun tweede taal en is sowieso moeilijker te leren dan voor horende mensen, dus ligt het leesniveau vaak lager. Gebruik geen te moeilijke taal, maak teksten niet te lang of onderbreek ze voldoende en vermijd al te veel beeldspraak.

 
2.5. Motorisch
Mensen met een motorische beperking kunnen moeite hebben met het gebruik van een toetsenbord en muis. Er zijn veel soorten hulpmiddelen, maar het bedienen van een computer gaat vaak iets trager. Zo is het bijvoorbeeld niet evident om twee toetsen tegelijk in te drukken, of toetsenbord en muis tegelijk te gebruiken.

  • Navigatie en bladspiegel: maak je website eenvoudig en duidelijk, zodat kostbare tijd niet verspild wordt.
  • Links en scrollen: zorg dat je site te bedienen is zonder muis.
  • Lange teksten: Zorg ervoor dat je lange stukken tekst gedeeltelijk kan overslaan. Zorg dat de juiste informatie snel te vinden is, bijvoorbeeld met voldoende en duidelijke tussentitels.

 
2.6. Cognitief
Eenvoudig taalgebruik is handig voor mensen met een verstandelijke handicap, maar ook voor mensen met dyslexie, leerstoornissen en concentratieproblemen hebben baat bij eenvoudige communicatie. Ze maken vaak gebruik van een schermlezer, een voorleeshulp of voorleessoftware.

  • Structuur is essentieel in opbouw, navigatie, bladspiegel en tekst.
  • Eenvoudige taal is even essentieel. Vermijd beeldspraak en moeilijke woorden of leg ze uit.
  • Easy to read. Regels voor eenvoudige en heldere teksten zijn in het belang van iedereen. Als dit niet kan, bijvoorbeeld van wetteksten, bied dan een easy-to-read-versie aan.
  • Hoofdzaak en bijzaak. Maak het verschil hiertussen duidelijk in je teksten en structuur. Zorg ook in je bladspiegel dat details niet afleiden van de hoofdzaak. Vermijd dus grote, flitsende afbeeldingen die niets met de inhoud te maken hebben.


3. Meer informatie
 

  • AnySurfer: AnySurfer is een Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites. Je vindt hier ook een checklist.
  • W3C World Wide Web Consortium een internationale gemeenschap die webstandaarden ontwikkelt.
  • Stichting Accessibility: Stichting Accessibility is het expertisecentrum voor toegankelijkheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen op het gebied van internet, software en elektronische toepassingen in Nederland Je vindt hier veel informatie en tools over webtoegankelijkheid.
  • Webrichtlijnen: Een duidelijk overzicht van alle beschikbare documenten, hulpmiddelen en tip.

Voor duidelijke communicatie