Archetype van een autist?

Archetype van autist? (advertentie)
De advertentie ‘archetype van een autist?’ van de Vlaamse Vereniging Autisme doet mee aan de Solidariteitsprijs 2011 van De Standaard. En doet stof opwaaien. Wat zit erachter en kunnen we er iets van leren ?

Een goed gemaakte cartoon zegt meer dan duizend woorden. Doet een poging om te relativeren. En laat vooral vrijheid aan de kijker om zijn eigen interpretatie te geven. Zoals deze van cartoonist Karl gebruikt in de advertentie ‘archetype van een autist?’ voor de Solidariteitsprijs 2011 van de krant De Standaard.

Voor sommige mensen geeft dat vaak een ongemakkelijk gevoel. ‘Wat moeten we er nu eigenlijk van denken ?’ vragen ze zich af. Of ze voelen zich aangevallen, als het een gevoelige snaar raakt. Gelukkig zijn die laatste in de (meer extremistische) minderheid.

Voorbij de politiek

‘Archetype van een autist’ speelt duidelijk ironisch in op de politieke situatie in België. Er wordt daarbij volgens mij niet slechts aan één of een paar politici gedacht. En het zou evengoed van toepassing kunnen zijn voor de Nederlandse of Amerikaanse situatie.

In de Belgische politieke situatie zien we vooral patstellingen, impasses, loopgraven – en terminologische discussies. Er is geen vertrouwen, wordt gezegd. Voor de buitenwereld lijken ze wel rond de tafel te zitten maar niet te communiceren. Ze kunnen zich niet verplaatsen in de gevoelens van anderen. Er is ook sprake van rigide denken. Af en toe komt er een psychiater opdraven die op basis van televisie-interviews een van de hoofdrolspelers een of andere diagnose toedicht.

Goed samen leven

Maar deze advertentie gaat verder. Ze toont hoe politiek meer is dan partijstrategie, maar goed samen leven met verdraagzaamheid. En ze toont ook dat  veel in bovenstaande alinea toegeschreven wordt aan mensen met autisme, en die hen tot outsider maken. De advertentie wil dan ook een aantal vooroordelen tegenover mensen met autisme duidelijk maken.

Geen rekening houden met de gevoelens van anderen. Geen initiatief nemen tot of deelnemen aan een gesprek. Zich hevig verzetten tegen verandering. Het initiatief tot contact overlaten aan een ander overlaten. Sterk gehecht zijn aan bepaalde voorwerpen. Het zijn hardnekkige clichés die in het dagelijks leven soms meer gelden voor niet-autistische mensen, maar door hen angstig verdrongen zijn.

Iedereen autist?

Al te licht gebruik van de term ‘autist’ steeds meer de indruk dat iedereen autist zou zijn. In het lezenswaardige artikel ‘Iedereen autist?’ in De Standaard wordt daartegen ingegaan.
 
Om te beginnen is de term zelf niet onbesproken. Voor de een is 'persoon/mens met autisme' beter, de andere vindt 'autist' of 'autistisch persoon' van meer respect getuigen. Zolang het een evenwicht bewaart tussen verbloeming of betutteling (zoals in personen met een beperking) en schelden  of terecht wijzen (zoals in gehandicapte of autist!) is het mij om het even wat iemand zegt. Het is dus de intentie die telt.  In de adverentie is 'autist' volgens mij eerder in dezelfde lijn als het thema politiek gebruikt: als manier om de interesse van de lezer te wekken.

Drie ervaringsdeskundigen getuigen in het artikel dat de diagnose niet louter een medisch label is. Het is voor een aantal mensen integraal deel van hun identiteit, en een richtingwijzer voor persoonlijke ontwikkeling. Dat geeft een bevrijdend, opgelucht gevoel voor velen.
 
Zoals voor Samuel, een van die autisten die zijn ervaringen analyseert en deelt via een blog, allerlei sociale media. Zowel Samuel  (man met autisme, met een relatie met een vrouw met autisme) als Annick (vrouw met autisme, moeder van drie kinderen (waarvan 2 met autisme)) zijn ervaringsdeskundigen die hun ervaringen delen met veel ouders, mensen met autisme en hulpverleners.  Zoals het voor de een een erkenning is van hun handicap(identiteit), en voor de andere het begin van een vermoeiend gevecht ertegen.

In  het artikel wordt ook duidelijk dat de ene autist niet de andere is. De invulling van wonen, werken, vrijetijdsbesteding, relaties ... is even gevarieerd als reacties in stress en omgaan met emoties. Zoals er niet in elk van ons een autist zit, en een diagnose autisme niet zomaar in één twee drie wordt gegeven.

Geen hokje of scheldwoord

Het is goed dat de VVA met deze adverentie een vraagteken plaatst bij het in hokjes duwen van mensen op basis van persoonlijkheidskenmerken. Stop mensen met autisme dus niet in een hokje. Maar gebruik autisme ook niet als een ‘scheldwoord’ voor mensen van wie u vind dat ze niet gedragen zoals u ‘t behaagt. Of als het gaat om een publiek figuur waarvan u vind dat die een heel land (lees: uw financiële toekomst) gijzelt. Ook al is de ene weg al duidelijker dan de andere.

Ieder van ons geeft immers vorm en kleur aan onze samenleving. Zeker mensen met autisme, een volkomen eigen(aardige) kleur & vorm. Meer verdraagzaamheid tegenover anders-zijn, en niet meteen schelden, isoleren of erop kloppen (zoals wel eens gebeurt), is geen luxe.

Bagatelliseer het ook niet

Wat ik zelf daar nog aan toegevoegd zou willen zien: erken dat iemand die niet aan de vernoemde (of andere) vooroordelen beantwoordt wel autisme heeft als hij of zij het u bekent of zegt. Bagatelliseer het niet, maak ‘t niet supertragisch, maar probeer het ook niet weg te wuiven of te knuffelen. Luister met interesse.

Ook als het een vrouw is, die bekent autisme te hebben. Dat is wellicht een minpuntje van de adverentie. Dat ze louter op mannen foucust. Bovendien zijn er niet alleen vrouwen met autisme, er zijn ook vrouwelijke politici (die al eens het land gijzelen). En er zijn ook vrouwen die op basis van persoonlijkheidskenmerken in hokjes worden gestopt.

Minder omgangsverlegenheid

Al is ‘t belangrijkste voor mij : zeg liever niet iets vergoelijkend. Iets als: ‘Ach joh, dat valt wel mee. Je hebt wellicht wel geen ernstige problemen maar een heel milde vorm hé. Het komt ooit wel goed. Jij bent toch altijd de eerste om initiatief te nemen in een gesprek. Altijd en overal sla je jouw snater in, niet ? Niet altijd gepast maar kom, je bent gewoon een beetje raar. Meer niet’.

Meer welgemeende interesse en minder omgangsverlegenheid (of zelfs omgangsangst) voor anders-zijn, zoals autisme, zou het leven meer leefbaar maken. Voor mensen met autisme, voor hun omgeving, maar ook voor de samenleving, voor ons allen.

Met dank voor medewerking van Samuel, auteur van de autismeblog Tistje

Datum van publicatie in medium: 
13 augustus 2011 om

Reacties

===Post new comment

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.

More information about formatting options

CAPTCHA
Deze vraag dient om spam-inzendingen te vermijden.
Beeld-CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.
By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.