Witse op wereld downsyndroomdag

Witse en twee andere agenten
Je moet het maar presteren. Uitgerekend op wereld downsyndroomdag (21 maart dus) zendt de VRT een aflevering uit van Witse waarin het lijk van Jelle, een jongen met het syndroom van Down, uit de stadsvijver van het levensgevaarlijke en door moorden geteisterde stadje Halle gehaald wordt :-)

Tot daar niks aan het handje. Moet kunnen uiteraard. Alhoewel de scenario’s van Witse naar mijn aanvoelen steeds onwaarschijnlijker worden met zo’n allegaartje aan moord, verkrachting, diefstal, drugs, pedofilie, downsyndroom en hersentumor in één aflevering :-).
 
Maar het zal vast een koude douche geweest zijn voor de mensen van Downsyndroom Vlaanderen om uitgerekend die zondagdagavond de acteurs in Witse zeker vier keer de term ‘mongooltjes’ te horen gebruiken … Want wat lees ik laatst in een artikeltje in De Standaard: 'Helaas worden de kinderen te vaak als mongooltjes omschreven', zegt Allard Claessens van de organisatie Downsyndroom Vlaanderen. 'Dokter Down omschreef ze aanvankelijk als Mongolen omdat ze volgens hem sterk geleken op het Mongolenvolk. Maar niets is minder waar. Met onze organisatie is het een van de vooroordelen die we uit de wereld willen hebben.'
 
Je zal maar ijveren om die foute term eruit te krijgen en dan moeten meemaken dat in één van de populairste programma’s van Vlaanderen je werk zowat te niet gedaan wordt. Jongen met het downsyndroom bekt misschien niet zo makkelijk als mongooltje, maar zo gaat het natuurlijk nooit lukken. Dus … in het vervolg beter je best doen en iets creatiever uit de hoek komen liefste scenarioschrijver Pieter. En dat ik het woord 'mongool' nooit meer hoor :-).

Datum van publicatie in medium: 
22 maart 2010 om

Reacties

Lezersbrief Prof. Geert Van Hove

Geert Van Hove, Prof. Dr. in Disability Studies en Inclusive Eductation (Universiteit Gent) schreef een lezersbrief aan De Morgen. Hij somt hierin de negatieve én positieve aspecten van de aflevering op. Ik citeer uit zijn oorspronkelijke tekst:

"Na de uitzending en het even laten bezinken ervan blijven vooral de gemiste kanen hangen. We zetten de voornaamste op een rijtje:

  • De acteur met Down Syndroom kwam slechts sporadisch in beeld en was dus vooral ‘object’ van de aflevering
  • Mensen met Down Syndroom werden in de aflevering
  • vooral door de obligaat slecht gehumeurde Witse – verschillende keren ‘mongolen’ genoemd (een term die al lang ‘uit’ is en waar families van kinderen met Down Syndroom nu al jaren een strijd rond voeren )
  • Personen met Down Syndroom werden voorgesteld (via masturbatiescène en een verkrachtingsverhaal) als seksueel ontremd
  • Volwassen personen met een verstandelijke beperking werden omschreven als ‘kinderen in het lichaam van een volwassene’

Het moge duidelijk zijn dat op deze manier ‘de trend gezet wordt’. Een trend die niet opweegt tegen de rol van Janine Bisschops die als oma in de aflevering

  • haar kleinzoon bij haar liet wonen in de maatschappij ("Heb je er ooit aan gedacht madame om die jongen in een instelling onder te brengen?")
  • hem dingen liet leren en over hem sprak als ‘subject’ (iemand met favoriete plekken, iemand met voorkeuren en ideeën).

Met andere woorden: een korte analyse van het programma toont hoe goede bedoelingen verdrinken in een poel van voorbijgestreefde ideeën."

"Ja maar, het is fictie!"

Lesley Hernalsteen, woordvoerster van de VRT, benadrukt in De Morgen (23/03) dat het om fictie gaat. Ik denk dan toch meteen aan Thuis. De makers van deze serie beseffen blijkbaar wel de impact van hun programma en de voorbeeldfunctie van de openbare zender. Toen een personage lesbisch werd, vroegen ze advies aan de Holebifederatie (nu çavaria) over de uitwerking van dit personage.

Witse is nu wel een nors personage, dat ondanks zijn voorbeeldfunctie als politie-inspecteur wel vaker kort door de bocht gaat in zijn uitspraken. Maar hoe anders was het geweest, had een collega even een opmerking gemaakt over zijn verouderde woordkeuze.

Geert Van Hove schrijft nog in zijn lezersbrief dat het belang van zo'n uitzending niet te onderschatten valt. Met zo'n kijkcijferkanon had men de kans kunnen grijpen om de VN-Conventie over de Rechten van Personen met een Handicap mee in rekening te brengen. Eén van de doelstellingen hiervan is om voor een ruim publiek kansen te scheppen voor een correcte beeldvorming van mensen met een beperking.

Mongooltje ...

Als ik een jongen met het downsyndroom in een vijver zie liggen, is dat voor mij vooral een dode (jonge) mens, een slachtoffer en iemand die nog een leven voor de boeg had.

Is het dan nodig om hem te benoemen met het syndroom van down of hem te beschimpen als mongooltje ? Niet dat iemand mongooltje noemen beschimpen hoeft te betekenen, maar vaker wel dan niet.

Wat is het dan toch met mensen dat ze de nadruk moeten leggen op wat onderscheidt in plaats van wat we delen, wat ze gemeenschappelijk hebben?

Zelf ken ik een aantal mensen met het downsyndroom die ik graag heb (niet dat het heilige zieltjes zijn, zeker niet) ... maar ik benoem hen zonder hun medische beperking, als Jan, Piet, Isabelle of Suzanne.

Ik weet het, er wordt gezegd

Ik weet het, er wordt gezegd dat we overgevoelig reageren, dat het 'maar fictie' is, dat sommige ouders van kinderen met downsyndroom hun kinderen zelf ook 'mongooltje' noemen... Ik kan alleen maar zeggen dat ik mijn dochter graag zie, als persoon, dat ik haar een prachtige meid vindt en dat ik heel vaak merk dat haar onrecht wordt aangedaan omdat ze downsyndroom heeft. Haar of wie dan ook met of zonder downsyndroom aanspreken met 'mongool' maakt deel uit van een cultuur waarbij er tekort aan respect is voor het 'anders zijn'. Daarom: ban dat woord, tenzij het over staatsburgers van Mongolië gaat of tenzij in een goede mop.

Woordenschat versus integratie

Ja, Witse had het woord 'Mongool' beter niet in de mond genomen en ja het ware beter geweest indien een collega hem erop attent maakte dat dergelijke terminologie 'ongepast' is.
Maar aan de andere kant: Witse maakt ne éénmaal gebruik van dergelijke woordenschat. En in dit soort populaire fictiereeksen worden we altijd om de oren geslaan met clichés. Stel je voor dat scenarioschrijvers zich vanaf heden niet meer zouden mogen bedienen van clichés en vooroordelen over welke minderheidsgroep dan ook... Dan wordt een fictiereeks schrijven wel heel erg lastig.
De integratie - laat staan inclusie - van mensen met het Downsyndroom of van andere mensen met een handicap, staat of valt heus niet met het feit of Witse deze of gene term gebruikt bij het beschrijven van mensen met een handicap.

Mongool is wel degelijk een scheldwoord

Toeval of niet, maar over "mongool" is er nu ook discussie in Nederland. In het programma New Kids on the Block schelden twee luie arbeiders iemand uit voor "verrekte mongol". Een modeketen verkoop nu T-shirts me dit opschrift, wat kwaad bloed zet bij veel mensen.

De directeur van de modeketen benadrukt dat de t-shirts niet gemaakt zijn met de bedoeling om anderen te kwetsen. De modeketen wil naar eigen zeggen alleen de samenleving weerspiegelen.

De klassieke verdediging: "Het was niet de bedoeling", en dan de bal teruggooien naar de maatschappij...

Zie het artikel op www.zita.be

Het 'juiste' woordgebruik: het is misschien relatief, maar het is niet áltijd om het even. En ook over de vrijheid versus de voorbeeldfunctie van fictiemakers is het laatste woord nog niet gezegd...

Mongolen zijn inwoners van Mongolië...

Niet overdrijven hé!... Als ik met mijn 4 "gehandicapte" broers en zus aan een opsomming van "verkeerde" benoemingen zou beginnen zaten we hier volgend Witse-Seizoen nóg!...

Hi admin

Your page is very nice, i have bookmarked it.

Hi admin

Your page is very nice, i have bookmarked it.

===Post new comment

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.

More information about formatting options

CAPTCHA
Deze vraag dient om spam-inzendingen te vermijden.
Beeld-CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.