Zondagskind

Foto bij artikel
In Zeno, de weekendbijlage van De Morgen, van 7 oktober schreef Anaïs Van Ertvelde een interessante column over 'Over Winnaars' en de beeldvorming van personen met een handicap. Handiwatch laat jullie graag meelezen.

"Koen Wauters is een zondagskind. Een succesvolle carrière, een gelukkig gezinsleven, een goede gezondheid: hij heeft het allemaal. Dat velen het minder goed hebben, beseft Koen maar al te goed."
Dat staat zo op de website van Over Winnaars, een programma van VTM waarin Koen mensen met een beperking of ziekte bijstaat 'om ambities die ze door hun beperking hebben opgeborgen, tóch waar te maken. Als buddy en coach helpt Koen hen om boven zichzelf uit te stijgen. Want iemand zonder benen kán die berg op.'
Omdat ik een lastige gehandicapte ben, denk ik dan meteen: Koen, je hebt zelf last van een beperking. Je bent namelijk opgegroeid in een maatschappij waarin het kritisch denken over handicaps niet bijster ver staat. Daarom presenteer je een programma dat goed bedoeld is - daar ben ik van overtuigd - maar nog beter kan.
Gelukkig ben ik er, echt een zondagskind. Een succesvolle carrière, een gelukkig gezinsleven, een goede gezondheid: ik heb het allemaal. En ik wil een column lang je buddy zijn om je te helpen boven jezelf uit te stijgen. Want voortschrijdend inzicht, het kán. De satire daargelaten, wil ik het eigenlijk niet hebben over de persoonlijke verhalen die Over Winnaars brengt. De wapenfeiten van de deelnemers zijn indrukwekkend, vaak kwetsbaar, ik heb er zelf het lef niet voor. Struikelen deed ik vooral over de manier waarop die verhalen gebracht worden. Helpen. Overwinnen. Woorden die meteen cliché-alarmen laten afgaan over de manier waarop we mensen met een handicap te vaak in beeld brengen.
Onderzoekers in disability studies hebben daar boeken over volgeschreven (Voor seizoen twee, bibliografie op aanvraag te verkrijgen). Alsof we mensen met een handicap alleen kunnen benaderen door in een rol van helper te gaan staan. Structurele problemen - waarom moet één van de protagonisten degelijke beenprotheses gaan lenen om de Machu Picchu te beklimmen, en heeft ze er zo geen in haar dagelijks leven? - blijven buiten beeld. Alsof we het alleen de moeite vinden om mensen met een handicap op ons scherm te zien wanneer ze moedig en inspirerend voorbij grenzen gaan.
Al vangen we in Over Winnaars ook een glimp op van hoe het anders zou kunnen. De aflevering over rolstoeldansen heeft subtiel een ander uitgangspunt: mensen met een handicap tonen er niet dat ze harder werken om evenveel te kunnen als anderen, nee, hier zijn het de rolstoelgebruikers zelf die de regels van het spel bepalen, die de maatstaf der dingen zijn.
Want - heel gek - zoveel verschillende handicaps er zijn, zoveel verschillende ervaringen van de werkelijkheid er zijn. Dat kan nooit in één programma tot z'n recht komen. Daarvoor is aanzienlijk meer zendtijd nodig. Je moet namelijk ook mensen met een handicap naar de studio halen, in je reeks casten, en hun handicap onbenoemd laten. Hen aan het woord laten als specialiste Oost-Europese talen of als gescheiden vader.
Een handicap maakt deel uit van je ervaring van de wereld, maar is niet allesbepalend. Dat lijkt soms te worden vergeten. We hebben beide nodig: handicap als thematiek uitspitten én handicap onbenoemd laten. Verschil, variatie en gelijkheid tonen. Maar dan wel het soort verschil dat geen absoluut verschil is. Anders sla je kloven waar je goedbedoelde bruggen wilt bouwen.
 
 

Datum van publicatie in medium: 
18 oktober 2017 om

Reacties

===Post new comment

The content of this field is kept private and will not be shown publicly.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Lines and paragraphs break automatically.

More information about formatting options

CAPTCHA
Deze vraag dient om spam-inzendingen te vermijden.