“Niet kunnen is een kunst”. Op zijn minst een titel die bij mij allerlei associaties oproept. Iets niet willen of iets niet durven, dat wordt al veel minder een kunst genoemd.
 
Niet kunnen zet aan tot doen

Het is immers geen groot nieuws dat grote uitvindingen eerder gegroeid zijn uit wat mensen niet kunnen, dan wat ze al goed doen, laat staan wat ze niet willen of niet durven.
 
Het vuur zou ontstaan zijn omdat de lichaamswarmte van mensen niet volstaat om dierenvlees en aardappeltjes smakelijk te maken. Het wiel is er wellicht gekomen omdat onze benen ons niet snel genoeg over lange afstand kunnen verplaatsen en onze armen er niet in slagen om langdurig zware gewichten te dragen. Het vliegtuig heeft een hoge vlucht genomen omdat we er niet in slagen zonder hulpmiddel letterlijk van de grond te gaan.
 
Een daverend applaus voor ‘niet kunnen is een kunst’

Het ‘niet kunnen’ in deze context is natuurlijk iets volledig anders. ‘Niet kunnen is een kunst’ oogst hier een daverend applaus als toneelvoorstelling voor kinderen en jongeren van twee mensen met en twee zonder een beperking van het gezelschap Bronks.
 
Op de site van Bronks lezen we dat ‘Niet kunnen is een kunst’ een familievoorstelling is over niet kunnen, maar wel willen. Over wel willen maar niet durven. En over niet durven, maar wel moeten. “Stom, lam, blind en doof ontmoeten elkaar.” Wouter Hillaert van De Standaard van 8 februari heeft de voorstelling alvast ook bezocht en titelt zijn artikel met ‘een beperking is een troef’.
 
Hilde Verhelst ziet enkel handen tegen elkaar gaan. Saïd Gharbi hoort alleen het geluid dat die handen maken. Of stom en lam ook door iemand met een beperking wordt gespeeld is niet duidelijk.

Zoveel dat niet langer vanzelfsprekend is

Toneelvoorstellingen waar mensen met een handicap in meespelen of aan meewerken zijn uiteraard niet nieuw. Veelal hebben ze beperkte of minder gewaardeerde rollen, werken ze achter de schermen of aan voorstellingen die een beperkter publiek halen. Sommige meer bekende acteurs hebben dan weer een onzichtbare en goed gecamoufleerde en gecompenseerde handicap. Een enkele keer komt een blinde danser zoals Gharbi, die al danste bij Wim Vandekeybus en bij Theater Stap, in het licht te staan. Nu speelt hij een van de rollen in ‘Niet kunnen is een kunst’.
 
Beperkingen hoeven niet steeds een nadeel te zijn, maar het vergt natuurlijk wat aanpassing. Zo geeft ook Bronks-directeur Oda Van Neygen toe in het artikel in De Standaard. “Er is zoveel dat plots niet langer vanzelfsprekend is, van een tafel verzetten tot samen een dans inoefenen. Je stopt zoveel meer tijd in communicatie”.Die aanpassingen worden meestal ook van het publiek gevraagd. Die komt uit een wereld waar teveel vanzelfsprekend is geworden. Een wereld van veel omgangsverlegenheid met en daarom mijden van mensen met een handicap.
 
Een wereld waar handicap vaak weggelachen wordt. Of geassocieerd wordt met ‘verkrampte frustraties’. Want “altijd is er wel iemand die door de rest tekortgedaan wordt.” Wie heeft er namelijk geen beperking ? “Mijn oor is te droog. Mijn oor zit erdoor. Mijn neus is toe. Mijn tong is in twee. Mijn voeten zijn gaan lopen. En mijn tenen zijn met zeven. Ik heb … vanalles … vanalles iets … iets te weinig … om genoeg te zijn.”
 
Als er dan een verhaal op toneel wordt verteld door mensen met een (duidelijke) handicap, wordt dat iets bevreemdend en iets fascinerend tegelijk.
 
[Meer lezen op Zeegroen]